Eerder concludeerde Orange Cyberdefense ook al dat Europa het voornaamste doelwit was van hacktivistische aanvallen. Sindsdien lijkt de tactiek verder geëvolueerd van verstoring naar manipulatie. Groepen als NoName057(16) en Killnet noemen zichzelf onafhankelijk, maar opereren in een grijs gebied. Ze worden niet formeel aangestuurd door een overheid, maar zijn wel actief in lijn met de geopolitieke agenda’s van landen die hen de ruimte geven.

Symboliek als wapen

Uit de Security Navigator 2026 blijkt dat hacktivisten zich steeds vaker richten op industriële controlesystemen. De technische schade is daarbij vaak beperkt, maar de symbolische impact is juist enorm. Zo werd in Noorwegen op afstand een klep van een waterdam geopend, wat publieke onrust veroorzaakte. In Canada manipuleerden aanvallers waterdruk, brandstofmetingen en landbouwsensoren. In Europa werden DDoS-campagnes ingezet tegen publieke diensten om vertrouwen in instellingen te ondermijnen en dus niet om direct geld te verdienen. Het gaat daarbij om het afgeven van een signaal, de zichtbaarheid en het momentum.

Nepsystemen en sociale media als slagveld

De tactiek gaat verder dan aanvallen op echte systemen. Zo signaleerde Orange Cyberdefense dat hacktivisten steeds vaker schermopnames delen van zogenaamd geslaagde aanvallen, terwijl ze in werkelijkheid in een honeypot zijn beland. Jort Kollerie, Strategic Advisor bij Orange Cyberdefense: “Dat beeld verspreidt zich razendsnel, lang voordat duidelijk wordt dat het doel nep was. Precies dat creëert verwarring en onrust.” Via sociale media kan zo’n claim uitgroeien tot een verhaal dat twijfel zaait en bestaande spanningen aanwakkert, ongeacht of die claim klopt.

Samenwerking en communicatie als verdediging

Het cyberbeveiligingsbedrijf stelt dat deze ontwikkeling vraagt om een aanpak die verder gaat dan traditionele cyberbeveiliging. Samenwerking tussen overheden en vitale sectoren staat centraal, net als heldere communicatie richting burgers. Van der Walt: “Het beveiligen van systemen is belangrijk, maar het beschermen van vertrouwen in de samenleving is dat net zo goed. Die twee zijn niet meer los van elkaar te zien.” We hebben hacktivisme onlangs besproken in een interview over het onderhandelen met cybercriminelen. Lees dus ook; Betalen aan criminelen of failliet: het duivelse dilemma.

Luister hieronder naar het fragment:

In deze aflevering van CyberGrowth by Gruzzy gaan we in gesprek met Jort Kollerie, specialist bij Orange Cyberdefense. Samen duiken we in het omstreden voorstel van de EU: Chat Control.

We bespreken wat dit plan inhoudt, waarom het zo’n grote impact heeft op onze privacy en veiligheid, en welke risico’s er ontstaan als end-to-end encryptie wordt verzwakt. Jort legt uit waarom dit voorstel misschien goed bedoeld is, maar in de praktijk leidt tot massale surveillance en grotere kwetsbaarheid voor iedereen.

Deze aflevering zit vol met scherpe inzichten, eerlijke kritiek en duidelijke argumenten waarom we ons als sector – én als samenleving – moeten uitspreken tegen Chat Control.

Dit kun je doen op de website: fightchatcontrol.eu

Aflevering 13:

Chat Control – Digitale bescherming of massasurveillance?

Een podcast van Jesse Hendriks oprichter Gruzzy Recruitment en gast Jort Kollerie van Orange Cyberdefense. Deze aflevering is te beluisteren via:

“Dit is een noodzakelijke stap richting transparantie en volwassen risicobeheer”, zegt Jort Kollerie, Strategic Advisor bij Orange Cyberdefense. “We kunnen deze criminaliteit alleen structureel tegengaan als we het volledige plaatje kennen.”

Hoewel cyberafpersing via bijvoorbeeld ransomware een van de grootste digitale dreigingen is, blijft het werkelijke aantal slachtoffers grotendeels onbekend. Juist daarom is meer transparantie essentieel. “Cy-X thrives in silence”, zegt Kollerie. “Zolang we doen alsof betalen normaal is, blijven we achter de feiten aanlopen. De meldplicht is geen afrekensysteem, maar een manier om collectieve weerbaarheid op te bouwen.”

Strategisch wapen

Het verplicht melden van betalingen als gevolg van cyberafpersing moet niet worden gezien als bureaucratische overlast, maar als een strategisch wapen in de strijd tegen cybercriminaliteit. Hiermee krijgen overheden en securityorganisaties zicht op de omvang, aard en impact van deze aanvallen. We weten simpelweg niet goed wie wordt getroffen, door wie, en welke sectoren kwetsbaar zijn.

Een meldplicht geeft overheden realtime inzicht in de tactieken van cybercriminelen en geeft de volgende voordelen:

1. Snellere identificatie en ontmanteling van criminele netwerken

Door meldingen te analyseren van bijvoorbeeld betaalbedragen, wallet-adressen en communicatiepatronen kunnen opsporingsdiensten zoals Europol of de Nederlandse politie gericht jagen op specifieke groepen. Zo kon het netwerk van LockBit dankzij internationale samenwerking tijdelijk uit de lucht worden gehaald. Dit verstoorde hun operatie, levert cruciale inlichtingen op en geeft bedrijven wereldwijd ademruimte om hun verdediging te versterken.

2. Waarschuwen van andere bedrijven of sectoren

3. Witwasbestrijding en blokkeren van betalingen aan gesanctioneerde partijen

Met verplichte meldingen krijgen de Financial Intelligence Unit (FIU) en andere toezichthouders beter zicht op de financiële routes die cybercriminelen gebruiken. Zodra duidelijk is welke wallets of transacties gelinkt zijn aan cybercriminelen of gesanctioneerde landen, kunnen deze adressen op waarschuwingslijsten worden geplaatst. Wordt het losgeld vervolgens omgezet naar reguliere valuta via een gereguleerde crypto-exchange, dan kunnen die tegoeden direct worden bevroren en/of in beslag genomen.

4. Internationale druk en sanctiebeleid vormgeven

Meldingen van betalingen als gevolg van cyberafpersing geven Europese autoriteiten inzicht in de omvang en impact van digitale afpersing. Die gegevens zijn cruciaal om internationale samenwerking af te dwingen. Denk aan gezamenlijke sancties of afspraken over opsporing. Binnen mondiale samenwerkingsverbanden, zoals het door de VS geïnitieerde Counter Ransomware Initiative (CRI), kan de EU met harde cijfers onderbouwen hoeveel schade Europese bedrijven lijden. Zo ontstaat internationale druk op landen die cybercriminelen de hand boven het hoofd houden, en kan er worden opgetreden tegen bijvoorbeeld witwasnetwerken of digitale infrastructuur van cybercriminelen.

Geen administratief monster

Een meldplicht voor betalingen als gevolg van cyberafpersing hoeft volgens Kollerie geen administratief monster te worden als deze goed is ingericht. Het begint met een helder doel: meer inzicht in het dreigingslandschap, niet het bestraffen van slachtoffers. Vervolgens moet het meldproces digitaal en gestandaardiseerd verlopen, bijvoorbeeld via een beveiligd online formulier waarin alleen de noodzakelijke gegevens worden ingevuld: datum, type aanval, betaalmethode, bedrag. Geen lange rapportages dus, maar overzichtelijke signalen.

Om te voorkomen dat dit op het bordje van toch al overbelaste IT-teams belandt, kunnen meldingen worden gedaan via bestaande structuren zoals sectorale CERT’s of meldpunten zoals het NCSC. Deze organisaties kunnen de informatie verzamelen, analyseren en doorzetten.

Zo blijft de meldplicht werkbaar, zelfs voor kleinere organisaties, en draagt het bij aan betere bescherming zonder extra bureaucratie.

“De strijd tegen cyberafpersing vraagt om drempels én dialoog,” stelt Kollerie. “Australië laat zien dat streng beleid en constructieve samenwerking hand in hand kunnen gaan. Ook het Verenigd Koninkrijk zet een stap, door sinds april betalingen voor cyberafpersing door publieke instanties te willen verbieden. Maar alleen verbieden is niet genoeg, het kan slachtoffers isoleren en incidenten juist onder de radar houden. Een meldplicht, zoals in Australië, is werkbaarder én effectiever: het creëert inzicht, versnelt opsporing en versterkt de collectieve weerbaarheid.”